In de keuken van een ander

Er ploffen zoveel uitnodigingen op je (digitale) deurmat, er is soms geen beginnen aan, wil je ook nog wat werk uit je handen laten komen.
De uitnodiging voor de bijeenkomst van vanmorgen heb ik dan ook lang in het postvak "in" laten zitten, maar ik ben erg blij er toch op in gegaan te zijn. Een kijkje achter de schermen van het Verkade Paviljoen in het Zaans Museum. Opdrachtgever Fokelien Renckens van het museum en makers (ACT2 en IJsfontein) van dit stuk interactieve bedrijfsgeschiedenis boden een aantal collega's de gelegenheid te horen en te zien waarom bepaalde keuzes gemaakt zijn, waar concessies zijn gedaan, hoe het paviljoen in de rest van het museum past, maar ook om te horen wat wij ervan vonden.
Voor wie nog niet geweest is: hier krijg je een goede indruk, maar ruiken, spelen en proeven (helaas alleen in de museumwinkel/museumcafé) doet veel meer!

Ik was er een maand of twee geleden met vriendin en kinderen (8, 12 en 14) geweest en kende het Paviljoen en de interactieve presentatie dus al. Wat nu zo leuk was, was om te horen of de ervaringen die wij van ons bezoek hadden meegenomen, overeen kwamen met de uitgangspunten en visie van het museum en de makers.
Uiteraard bleek dat natuurlijk deels wel en deels ook niet zo te zijn.
Sommige dingen vallen je zelfs helemaal niet op, tot ze uitgelegd worden en dan kan je ze niet meer uit je systeem krijgen tijdens het bezoek! Zo vertelde Cas Verholt van ACT2 dat de meisjes van Verkade in de tijd dat er nog geen radio op het werk was, samen operettes zongen, op het ritme van de koekjesmachines. ACT2 en IJsfontein
hebben hieruit acht muziekstukken laten componeren van vier minuten elk, ook op basis van het ritme van de machines. Dat was me bij het eerste bezoek helemaal niet opgevallen en nu hoorde ik ze telkens weer.

Grappig ook om te merken dat een van de kritiekpunten van de kinderen op het Paviljoen ("het is wat beperkt", "we waren er al snel doorheen") nu precies de bedoeling van het museum bleek te zijn, namenlijk niet meer dan 30 minuten omdat dat de tijd is die buitenlandse bezoekers aan de naastgelegen Zaanse Schans hebben voor een bezoek aan het museum!

Minstens zo goed als het bezoek aan plus uitleg in het Paviljoen was de discussie na afloop. Moeten we niet uitkijken dat we als musea niet teveel voor de gimmick gaan? Maken al die interactieve 'spelletjes' je museum niet tot een veredelde speeltuin, alleen nog maar leuk voor kinderen? De techniek vanwege de beschikbaarheid gebruiken? Wat doet zo'n Paviljoen met de waardering voor de rest van je (nog) niet zo interactieve museum? Dwingt zo'n eerste stap je niet tot het aanpakken van de rest van de exposities? Met oa. alle personele en financiële gevolgen van dien.
Ik geloof dat de verwachtingspatronen van bezoekers van musea toch al (onherroepelijk) aan het veranderen zijn onder invloed van wat het Spoorwegmuseum, Beeld en Geluid en anderen hebben neergezet. Die interactiviteit en beleving is langzamerhand de maat der dingen geworden.
Helaas genoeg doe je daar niet alle doelgroepen een plezier mee denk ik. Zo zou ik mijn vader niet graag meenemen naar Beeld en Geluid, hoewel hij liefhebber is van historisch beeld en geluidsmateriaal. Hij zou binnen vijf minuten gillend wegrennen vanwege het lawaai en de lichteffecten.
Nu weet ik wel dat je het niet iedereen naar de zin kan maken en dat je keuzes maken welke doelgroep je prioriteit wilt geven, voor mij zou het meemaken van beleving en activiteiten in het nieuwe Vestingmuseum een keuze op zich moeten zijn. Je kan je laten onderdompelen in het verleden, maar moet het ook afstandelijker, neutraler tot je kunnen nemen.

De lessen van vandaag voor mij zijn duidelijk dat de techniek ondergeschikt moet zijn aan de boodschap, het verhaal en de objecten van het museum (in het Vestingmuseum zijn gebouwen en terreinen de belangrijkste en verhalende objecten).
Techniek mag ook niet zichtbaar aanwezig zijn. Voor het publiek moet de interactive op onzichtbare manier een stukje magie aan het bezoek toevoegen.
En bij voorkeur is een interactieve opstelling gemaakt om met meer mensen te spelen of te doen. Je gaat vrijwel nooit alleen naar een museum.

Overigens doet het Zaans Museum dit allemaal in het Verkade Paviljoen. Wat dat betreft is het een perfect voorbeeld van interactieve bedrijfsgeschiedenis. Het enige dat echt ontbreekt, wat de hele ervaring echt af zou maken, is dat je bij het koekjesinpakspel aan het einde zo'n mislukt en gebroken met suiker bestrooid koekje uit de inpakmachine krijgt! Nu moet je na afloop van je bezoek in het Museumcafé zelf iets lekkers bij je koffie of thee bestellen. Jammer, want the proof of the koekie is in the eating.