Een van de leukere projecten van het museum begint langzaam de voltooiing te naderen: de replicabouw van historische vestingwerktuigen.
Aan gejaagd door Willem, hoofd Technische Dienst, heeft hij met zijn ploeg vrijwilligers zeker vier jaar gewerkt aan dit project waarin een trikebal, kaapstaander en vestingbok is gebouwd. Met zeer beperkte middelen, een onhandige werkplaats (in een ondergrondse kazemat), heel veel enthousiasme, creativiteit, bloed, zweet en tranen zet de ploeg een prestatie van formaat neer.
Het achterliggende verhaal is dat het natuurlijk leuk is om de bezoeker kanonnen af te zien en horen schieten, al jaren een 'hit' bij een bezoek aan het museum, maar dat die kanonnen daar niet vanzelf kwamen! Voor de bezoeker van vandaag soms moeilijk voor te stellen hoe kanonslopen van 1.200 tot wel 1.800 kilo per stuk verplaatst werden binnen de vesting. Vorkheftruck, palletwagen en hijskraan zag je niet echt in de 17e, 18e en 19e eeuw. Alles ging met mens- of paardenkracht, al dan niet geholpen door takels of blokken.
Dat willen we de bezoeker dus graag laten zien.
Kanonslopen kwamen vroeger per dekschuit over de Muidertrekvaart naar de vesting vanaf de gieterij waar ze gemaakt waren of het arsenaal waar ze opgeslagen waren geweest. Affuiten werden waarschijnlijk lokaal door de timmerman gemaakt.
Om zo'n zware kanonsloop op te tillen, maakte men gebruik van een slim hefwerk- en voertuig, een trikebal. In feite een as met twee grote wielen en een lange hefboom die over de loop heen werd gereden. De loop werd vervolgens met touw onder de as vastgebonden. Door de hefboom nu naar beneden te trekken en duwen, draaide de as en tilde de loop van de grond. Aan de nu horizontale hefboom werd een tweede as met wielen vastgemaakt zodat een wagen ontstond. De wagen met loop eronder kon nu met paarden naar de bestemming in de vesting gereden worden.
Om de steile hellingen van de wallen op te komen gebruikten de militairen een tweede hulpmiddel, de kaapstaander. Dit is een ankerspil waarmee men aan boord van schepen ankers ophees. De verticale as werd rondgedraaid met duwbomen waaraan per boom meerdere mensen konden staan. De trikebal werd met behulp van de kaapstaander met touwen de helling opgetrokken.
Op de juiste plek aangekomen liet men de loop weer zakken en zette daar de vestingbok overheen. Met deze enorme hefbok werd de loop opgetild zodat er een affuit onder gereden kon worden. Loop zakken op het affuit, bevestigen en klaar: een compleet en vuurklaar kanon!
Na de trikebal en kaapstaander, is de vestingbok bijna gereed. Deze week werd hij op proef in elkaar gezet om de pas te meten. Komende weken de definitieve montage en schilderen en eind april hopen we de onthulling en demonstratie met alle werktuigen en de kanonniers van het museum te kunnen doen.
Geen opmerkingen:
Een reactie posten